DE TOP 3 VAN… MATTHEA WESTERDUIN

Matthea Westerduin over dé 3 boeken die haar inspireren in haar vakgebied.

Als promovendus is Matthea Westerduin verbonden aan de Faculteit der Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit. Als spreker bij De Staat Van God licht zij toe wat het begrip ‘joods-christelijk’ doet met ons historisch besef.


Ella Shohat/Robert Stam,
Race in Translation. In dit boek laten Shohat en Stam zien dat de koloniale, antiracistische en bevrijdingsbewegingen al zo oud zijn als het kolonialisme zelf. Ze schrijven bijvoorbeeld hoe gevluchte tot slaaf gemaakten een vrijstaat stichtten in Brazilië: Palmares. Een republiek die honderd jaar heeft standgehouden te midden van gekoloniseerd land. Palmares was een toevluchtsoord voor zwarten, joden, moslims, ‘natives’ en andere gekoloniseerden. In een bijzin las ik dat Palmares zich moest verdedigen tegen Nederlandse kolonisten. Het is tekenend dat we hierover niks lezen in Nederlandse schoolboeken: niet over de vrijstaat en niet over het Nederlandse geweld en de repressie.

Audre Lorde biedt in Sister Outsider weerstand tegen het geweld en de vernedering van witte en/of heteroseksuele stemmen. Als ‘black, lesbian, mother, warrior, poet’ creëert ze schrijvend ruimte voor haar ervaringen en haar denken als zwarte lesbische vrouw. Ze ondermijnt tegenstellingen waarmee zwarte vrouwen werden vastgezet als inferieur. In de westerse traditie werd zwartheid bijvoorbeeld vaak gekoppeld aan erotiek en lichamelijkheid. Daartegenover stond rationaliteit, waartoe alleen Europese intellectuelen in staat waren. Lorde draait dat schema helemaal om. Haar lichamelijkheid als zwarte vrouw is geen belemmering voor haar denken, maar een voorwaarde ervan. Denken is voor haar onlosmakelijk verbonden met intuïtie, erotiek, lichamelijkheid, poëzie en spiritualiteit.

In Indecent Theology voert de Argentijnse theoloog Marcella Althaus-Reid een pleidooi tegen ‘vanilla theologie’: theologie die fantasieloos, veilig en status quo bevestigend is. Althaus-Reid laat zien hoe vanilla theologie arme indecent vrouwen in Latijns Amerika marginaliseert en monddood maakt. Met twee andere theologen stel ik de vraag hoe het begrip in/decency bruikbaar is in de Nederlandse context. Veel Nederlanders zien zichzelf graag als vooruitstrevend, bij uitstek open voor indecency. Onze hypothese is dat de bewegingsvrijheid ook in Nederland heel smal is. Zeker als je buiten de mannelijke witte/seculiere norm valt. Zo moet je als vrouw sexy zijn, maar niet te: wel gekleed (geen blote tepels), maar niet te bedekt (geen boerka). Paradoxaal genoeg is vooral islamitische ‘decent’ kleding in de Nederlandse context indecent geworden.